Friederike Caroline Neuber

Wstęp

Friederike Caroline Neuber, znana również jako Neuberin, była pionierką niemieckiego teatru i jedną z najważniejszych postaci kultury oświecenia w Niemczech. Urodziła się 9 marca 1697 roku w Reichenbach i zmarła 30 listopada 1760 roku w poddrezdeńskim Laubegast. Jej życie i działalność teatralna miały ogromny wpływ na rozwój sztuki scenicznej w Niemczech. Neuber była aktorką, organizatorką oraz reformatorką teatru, a także założycielką ważnej trupy teatralnej, która nosiła jej imię. W artykule tym przyjrzymy się bliżej jej biografii, osiągnięciom oraz wpływowi na teatr niemiecki.

Wczesne lata życia

Friederike Caroline Neuber przyszła na świat w rodzinie, która nie sprzyjała jej artystycznym ambicjom. Jej matka zmarła, gdy była jeszcze dzieckiem, a surowy ojciec wychowywał ją w trudnych warunkach. Z uwagi na liczne akty przemocy ze strony ojca, Neuber postanowiła uciec z domu rodzinnego. W 1717 roku z pomocą Johannem Neuberem, który został jej mężem rok później, opuściła Zwickau. Wspólnie zaczęli podróżować po Niemczech, dołączając do różnych trup teatralnych.

Kariera teatralna

W 1727 roku Friederike Neuber założyła „Neuber’sche Komödiantengesellschaft”, czyli swoje własne towarzystwo aktorskie w Lipsku. Otrzymała przywilej dworski utworzenia stacjonarnego teatru, co było istotnym osiągnięciem w tamtych czasach. Teatr powstał na ul. Brühl w budynku Großer Blumberg i szybko stał się znanym miejscem wystawiania sztuk teatralnych.

Współpraca z Johannem Christophorem Gottschedem

W latach dwudziestych XVIII wieku Neuber nawiązała współpracę z Johannem Christophorem Gottschedem, jednym z najważniejszych teoretyków i reformatorów niemieckiego teatru. Choć nie ceniła jego twórczości literackiej, ich współpraca miała kluczowe znaczenie dla rozwoju teatru w Niemczech. Dzięki ich wysiłkom udało się odciągnąć niemiecki teatr od francuskich wzorców, co pozwoliło na stworzenie repertuaru opartego na rodzimych tematach i języku.

Reformy teatralne

Neuber była nie tylko aktorką, ale również reformatorą życia teatralnego. Wprowadziła do repertuaru sztuki o tematyce mieszczańskiej oraz zrezygnowała z komedii opartych na postaci błazna Hanswursta. Jej działania przyczyniły się do podniesienia rangi teatru jako formy sztuki oraz umożliwiły większą emancypację aktorów i aktorek.

Podróże i dalsza działalność

Po utracie przywileju teatralnego w 1733 roku Neuber wraz ze swoją trupą rozpoczęła podróże po Niemczech oraz dotarła do Rosji. W latach czterdziestych XVIII wieku powróciła do Lipska i kontynuowała swoją działalność artystyczną. Jako jedna z pierwszych kobiet w Niemczech zajmowała się organizowaniem przedstawień oraz kształtowaniem nowego oblicza teatru.

Współpraca z Gottholdem Ephraimem Lessingiem

Na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych Neuber nawiązała współpracę z Gottholdem Ephraimem Lessingiem, który studiował teologię w Lipsku. Lessing stał się jednym z najznamienitszych przedstawicieli niemieckiego oświecenia i przyniósł wiele nowych idei do teatru. Tłumaczył dla trupy Neuber m.in. sztuki Marivaux i Regnarda oraz stworzył dla niej swoją pierwszą komedię „Młody uczony” (Der junge Gelehrte) w 1747 roku.

Koniec kariery

Niestety, po wielu latach aktywności artystycznej sytuacja finansowa trupy Neuber zaczęła się pogarszać. W 1750 roku zdecydowała się rozwiązać swoją grupę aktorską ze względu na problemy finansowe. Po śmierci męża Johann w 1759 roku sama znalazła się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej, a wojna siedmioletnia dodatkowo pogorszyła jej losy.

Zakończenie

Friederike Caroline Neuber pozostawiła po sobie trwały ślad w historii niemieckiego teatru. Jej innowacyjne podejście do sztuki scenicznej oraz dążenie do reformy życia teatralnego miały ogromne znaczenie dla następnych pokoleń artystów. Pomimo trudnych warunków życiowych, które ją spotkały, była osobą niezwykle wpływową i zasłużoną dla kultury oświecenia w Niemczech. Jej dziedzictwo jest upamiętniane m.in. przez muzeum jej imienia w Reichenbach oraz tablice pamiątkowe w różnych miejscach związanych z jej działalnością teatralną.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).